غایت مندی به مثابه ی اصل بنیادی پیوند عقل و فاهمه

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد فلسفه، دانشگاه تبریز

2 دانشیار گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

کانت برای فهم جهان شئونی قائل است و هر شأنی را ناظر به قوه­ای منحصر در نفس انسان می­داند که عبارتند از قوه شناخت، قوه میل و قوه لذت و الم . هر یک از این قوا متعلق به منبع شناختی است که  قانون­گذار قوه تحت خود است؛ یعنی فهم، عقل و حکم. همچنین هر یک از این قوا، هرچند از حیث کارکرد متفاوت و متمایز از دیگری است ولی اصلی وحدت­بخش همه آنها را به یکدیگر پیوند زده است. کانت درصدد است  رابطه­ی فهم و عقل را به واسطه­ی قوه حکم و اصل بنیادین آن؛ یعنی اصل غایت­مندی توجیه کند. در این مقاله نشان می­دهیم که با توجه به نقشی که این اصل در اندیشه کانت ایفا می­کند، قوای شناختی آدمی را نمی­توان همچون جزیره­هایی مستقل از هم در نظر گرفت، بلکه به نوعی می­بایست یکپارچگی آنها را تأیید کرد.

کلیدواژه‌ها


ارسطو،(1385).سماع طبیعی (فیزیک)، ترجمه محمد حسن لطفی، انتشارات طرح نو، چاپ دوم

ارسطو(1366). متافیزیک(مابعدالطبیعه)، ترجمه شرف الدین خراسانی، نشر گفتار

دلوز، ژیل(1392). فلسفه نقادی کانت رابطه قوا، ترجمه اصغر واعظی، نشر نی، چاپ سوم

کانت،ایمانوئل(1394).بنیاد مابعدالطبیعه اخلاق،ترجمه حمید عنایت، علی قیصری، انتشارات خوارزمی

کانت،ایمانوئل (1362). سنجش خرد ناب، ترجمه میر شمس الدین ادیب سلطانی، انتشارات امیر کبیر، چاپ اول

کانت،ایمانوئل (1388). نقد قوه حکم، ترجمه عبدالکریم رشیدیان، نشر نی، چاپ پنجم

 

Buchdahl,Gerd.(1996)The Relation between 'understanding' and 'Reason' in the Architectonic of Kant's philosophy.  Immanuel Kant Critical Assessment.Vol 4.

Caygill, Haward(1995). A Kant Dictionary, Oxford: Blackwell

Deleuze, Gilles(1983). Kant's Critical Philosophy The Doctrine of Faculties, Translated by Hugh Tomlinson and Barbara Habberjam, The Athelone Press London

Kant. Immanuel(1952-2007), Critique of Judgement, Translated by  James Creed Meredith, revised and edited by Nicholas Walker, oxford university press.

 Kant. Immanuel (1958). Critique of Pure Reason, trans. Norman Kemp Smith.  London:Mcmillan & co

Kraft,.Michael.(1996),Kant's theory of  teleology , Immanuel Kant Critical Assessment.Vol 4.