خوانش انتقادی مدل های وحدت علم در قرن بیستم

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، رشته فلسفه، گروه فلسفه، دانشگاه اصفهان

2 دانشیار گروه فلسفه دانشگاه اصفهان

چکیده

این مقاله به بررسی و ارزیابی مدل‌های وحدت علمِ قرن بیستم اختصاص دارد. به این منظور مدل­های وحدت علم را به دو دسته تقسیم و آنها را به طور جداگانه بررسی خواهیم کرد. نخستین دسته، مدل­هایی هستند که با تکیه برفیزیکالیسم از تقلیل­گرایییاحذف­گرایی دفاع می‌کنند.دومین دسته، مدل­هایی­اند کهبا تکیه بر روش‌شناسی به دنبال تضمینی برای وحدت علم هستند.در ارزیابیگروه نخست با تکیه بر کارهای تامس نیگل و ویلیام جیمز استدلال خواهد شد که این مدل­ها به دلیل عدم انطباق با تکثر حوزه­های هستی­شناختی فعالیت علمیناکافی­اند. تنوع روش­های پژوهش علمی و کارکرد متفاوت ارزش­های ترجیح یک نظریه در سیاق­های مختلف نیزادعای وحدت علم در مدل­های گروه دوم را تضعیف می‌کند.با این همهبرای پرهیز از نتایج زیانبار ادعای قیاس‌ناپذیری،با تکیه بر کل‌گرایی می‌توان از امکان طرح الگویی از وحدت علمدفاعکردکهامکان همکاری مشترکبین رشته‌ایرا فراهم کرده و همزمان هر گونه تلاش برای تقلیل‌گرایی یا نادیده گرفتن تکثر روش‌ها را نفی می‌کند.

کلیدواژه‌ها


منابع

استولجر، دنیل، (1394)، فیزیکالیسم، ترجمه­ی یاسر پوراسماعیل، تهران، انتشارات ققنوس.

پوپر، کارل ، 1374، شناخت عینی: برداشتی تکاملی، ترجمة احمد آرام، اندیشه‌‌های عصر نو، تهران.

جیمز، ویلیام،(1397)، تنوع تجربه­ی دینی، ترجمه­ی حسین کیانی، تهران، چاپ سوم، انتشارات حکمت.

نویرات، اتو، (1390)، "فیزیکالیسم"، ترجمه­ی علی مرتضویان، فلسفه­ی تحلیلی(مجموعه مقالات)، چ3، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات، صص327-340.

نیگل، تامس، (1392)، ذهن و کیهان، ترجمه­ی جواد حیدری، تهران، نشر نگاه معاصر.

هره، رم، (1396)، مقدمه­ای فلسفی بر علوم شناختی، ترجمه­ی حسین شیخ رضایی و مجید ­داودی بنی،  تهران، فرهنگ نشر نو با همکاری نشر آسیم.

 

Carnap, Rudolf, (1938/1955), “Logical Foundations of the Unity of Science”, ”, in International Encyclopedia of Unified Science. Volume I. Part 1 (Nos. 1-5), Edited by Otto NeurathRudolf CarnapCharles Morris, Chicago Illinois, University of Chicago Press,           Pp: 42-62.

Cat, Jordi, "The Unity of Science", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2017 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = <https://plato.stanford.edu/archives/fall2017/entries/scientific-unity/>.

Churchland, Patricia, S, (1986), Neurophilosophy: Toward a Unified Science of the Mind-Brain, Cambridge, MA: MIT Press.

Feyerabend, Pual. K, (1962), “Explanation, Reduction, and Empiricism”, in Minnesota Studies in the Philosophy of Science, Volume ΙΙΙ,edited by H. Feigl and G. Maxwell, Minneapolis: University of Minnesota Press, reprinted in Philosophy of Science: Contemporary Readings, edited by Y. Balashov and A. Rosenberg, 2002, Pp: 141-162.

Fodor, Jerry, (1974), “special sciences, or disunity of science as a Working Hypothesis”, in Readings in philosophy of psychology, volume I, edited by Ned Joel Block, (1980), Harvard University Press, Pp:120-133.

Kitcher, Philip, (1981), “Explanatory Unification”, Philosophy of Science, Vol. 48, No. 4. Pp: 507-531.

Nagel, Thomas, (1974), “What Is It Like to Be a Bat?”, Philosophical Review, Vol. 83, No. 4, Pp. 435-450.

Nagle, Ernst, (1961/1979), The Structure of Science: Problems in the Logic of Scientific Explanation, Hackett Publishing Company.

Neurath,Otto, (1944/1955), “Unified Science as Encyclopedic Integration”, in International Encyclopedia of Unified Science. Volume I. Part 1 (Nos. 1-5), Edited by Otto NeurathRudolf CarnapCharles Morris, Chicago Illinois, University of Chicago Press,    Pp: 1-27.

Oppenheim, Paul & Hillary Putnam, (1958), “The Unity of Science as a Working Hypothesis”, in Minnesota Studies in the Philosophy of Science, Vol. 2edited by Herbert Feigl, Michael Scriven & Grover Maxwell, Minnesota University Press, Pp: 3-36.

Popper, K, R, (1934/1972), The Logic of Scientific Discovery, Hutchinson.

Ramsey, William, (2019), "Eliminative Materialism", The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Edward N. Zalta (ed.), URL = <https://plato.stanford.edu/archives/spr2019/entries/materialism-eliminative/>.

Verdugo, Carlos, (2009), “Popper's Thesis of the Unity of Scientific Method: Method Versus Techniques” in Rethinking Popper, edited by Zuzana Parusniková & R. S. Cohen, Springer, Pp: 155-160.