غرب شناسی بنیادی

قانون، نفس و سیاست فلسفی: بازخوانی قوانین افلاطون در پرتو فلسفه سیاسی سقراطی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

10.30465/os.2026.54920.2117
چکیده
این مقاله با نقد دیدگاه رایج در تفسیر فلسفه سیاسی افلاطون، تمایز بنیادین میان دیالوگ‌های جمهوری و قوانین را به چالش می‌کشد و استدلال می‌کند که این دو اثر را باید نه به عنوان دو مرحله متأخر و متقدم در اندیشه افلاطون، بلکه به مثابه دو صورت از یک پروژه واحد فلسفه سیاسی سقراطی فهم کرد. این پروژه بر مسئله نسبت میان فلسفه، سیاست و تربیت نفس انسانی متمرکز است. مقاله با تکیه بر تلخیص‌النوامیس فارابی و نیز برخی خوانش‌های معاصر، به‌ویژه تفسیر اشتراوسی، نشان می‌دهد که در قوانین، قانون نه صرفاً ابزار نظم سیاسی، بلکه سازوکاری تربیتی برای هدایت انفعالات نفسانی، به‌ویژه اروس و توموس، به سوی اعتدال است. همچنین نقش شعر، موسیقی و الهیات سیاسی در شکل‌دهی به این نظام تربیتی برجسته می‌شود. استدلال اصلی مقاله آن است که پیش‌درآمد الهیاتی قوانین و بحث از خدایان، بخشی از راهبرد فیلسوف سیاسی برای تضمین امکان اطاعت از قانون و در عین حال حفظ امکان زندگی فلسفی است. در نهایت، مقاله نتیجه می‌گیرد که محور وحدت‌بخش جمهوری و قوانین، مسئله نفس و امکان همزیستی فلسفه و شهر است.

کلیدواژه‌ها