غرب شناسی بنیادی

معنای معلّم بودن با تکیه بر نظر ویتگنشتاین

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکترای فلسفه دین دانشگاه علامه طباطبایی

10.30465/os.2026.53593.2083
چکیده
لودویگ ویتگنشتاین به عنوان یکی از فیلسوفان مهم قرن بیستم با تجربه‌ای که از معلّمی دارد و با توجه به اینکه این تجربه نقش بنیادینی در شکل‌گیری نگرش متأخر او داشته‌است، می‌تواند در خلال نظریاتش راهنمای دیگران برای معلّم شدن باشد. ویتگنشتاین در تجربه‌ی تدریس دریافت که معنا و فهم نه از طریق تعریف، بلکه از راه کاربرد، تمرین و نمونه‌دادن شکل می‌گیرند و این دریافت بعدها به هسته‌ی نظریه‌ی او درباره پیروی از قاعده و بازی‌های زبانی تبدیل شد. معلّمی برای ویتگنشتاین صرفاً شغل نبود، بلکه نحوی هماهنگی در عمل بود که او آن را هم‌سنگ معنویت می‌دانست. فهم معلّمی به‌مثابه تشخیص و اجرای قواعد در بستر موقعیت‌های متغیر، با تکیه بر شباهت‌های خانوادگی، نقش بنیادین ایمان و اعتماد در یادگیری، توجه به جزئیات زنده‌ی کلاس درس، هم‌سنگ دانستن معلّمی کردن و فلسفه‌ورزی و در نهایت یادگرفتن در کنار یاددادن از جمله آموزه‌هایی است که ویتگنشتاین در مورد معلّم بودن به ما می‌دهد. در مقاله‌ی پیش رو تلاش برای آن است تا آموزه‌هایی از فیلسوف بزرگ قرن بیستم برای معلّم بودن ارائه شود.

کلیدواژه‌ها


1.ویتگنشتاین، لودویگ.(1397). درباره یقین. ترجمه سید موسی دیباج. تهران: نشر مولی.
2.____ ____ ____. (1400). تحقیقات فلسفی. ترجمه مالک حسینی. تهران: نشر هرمس.
3.____ ____ ____ . (1385) کتاب‌های آبی و قهوه‌ای: تمهیدات «پژوهش‌های فلسفی». ترجمه ایرج قانونی. تهران: نشر نی.
4. پندآموز,محمد , سلحشوری,احمد , شریفی درآمدی,پرویز , فیاض,ایراندخت و درتاج,فریبرز .(1402) . "کارکرد استعاره در یادگیری ازدیدگاه ویتگنشتاین : یک تبیین نظام مند". غرب شناسی بنیادی, 14(1), 119-146.
doi: 10.30465/os.2023.46100.1922
5.Burwood, S. (2017). “A Spontaneous Following”: Wittgenstein, Education and the Limits of Trust. In A companion to Wittgenstein on education: Pedagogical investigations (pp. 161-177). Singapore: Springer Singapore.
6.Chaliès, S., Bertone, S. (2017). "And if L. Wittgenstein Helped Us to Think Differently About Teacher Education?". In: Peters, M., Stickney, J. (eds) A Companion to Wittgenstein on Education. Springer, Singapore.
7.Cook, M. A., & Cook, A. P. (2008). "Wittgenstein in the Classroom: Notes on Teacher Reflection". Curriculum and Teaching, 23(1).p. 21-39.
8.Griffin, N. (1974). "Wittgenstein, Universals and Family Resemblances". Canadian Journal of Philosophy, 3(4), 635–651.
9.Harris, S. (2017)." Imagination and reality in Wittgenstein’s later philosophy". In A companion to Wittgenstein on education: Pedagogical investigations (pp. 135-145). Singapore: Springer Singapore.
10.Neiman, A. (1995). "Wittgenstein, liberal education, philosophy". Studies in Philosophy and Education, 14 (2). p.201–215.
11.Peters, M. A., & Stickney, J. (2018a). "Picturing Wittgenstein’s Relationships to Education". In Wittgenstein’s Education:'A Picture Held Us Captive’ (pp. 1-28). Singapore: Springer Singapore.
12.____ _____ _____.  (2018b)." Judging Portraits of Wittgenstein". In Wittgenstein’s Education:'A Picture Held Us Captive’ (pp. 29-58). Singapore: Springer Singapore.
13.____ _____ _____.  (2018c). "Wittgenstein as a school teacher". In Wittgenstein’s Education:'A Picture Held Us Captive’ (pp. 59-85). Singapore: Springer Singapore.
14.Quinn, P. (2017). "The learner as teacher". In A companion to Wittgenstein on education: Pedagogical investigations (pp. 703-713). Singapore: Springer Singapore.
15.Wittgenstein, L.(1998).Culture and value (G. H. von Wright, Ed. in collaboration with Heikke Nyman, revised, P. Winch, Trans.). Oxford: Blackwell.
16.___ ____ _____.  (2004). Notebooks 1914-16 (G. H. von Wright & G. E. M. Anscombe, Eds., G. E. M. Anscombe, Trans.). Oxford: Blackwell.