غرب شناسی بنیادی

پدیدارشناسی استعلایی هوسرل چونان راه برون شد از بحران علوم اروپایی

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

گروه فلسفه، دانشکدۀ الهیات، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

10.30465/os.2026.51469.2037
چکیده
پژوهش حاضر پیرامون بحرانی در اندیشه، علم و فرهنگ غربی است که در واکنش به آن جنبش‌ها، مکتب‌ها و متفکران برجسته‌ای ظهوریافته‌اند. هوسرل از جملۀ فیلسوفانی است که ایدۀ دانش پدیدارشناسی را به‌منظور راه برون‌شد از بحران علوم اروپایی مطرح کرده است. وی روان‌شناسی‌گرایی را بسان کانون این بحران تشخیص می-دهد و معتقدست که این موقف به فروپاشی بنیان‌های مطلق فلسفه و علوم می‌انجامد. هوسرل در تحلیل‌های خویش ریشۀ این موقف را در طبیعت‌گرایی می‌یابد و از آن به عنوان بزرگ‌ترین تهدید برای فلسفه و علوم واقعی یاد می‌کند. طبیعت‌گرایی به‌جهت تفسیر نادرستی که از ماهیت آگاهی دارد، آن را به عنوان بخشی از جهان و جهان را به عنوان امری بدیهی و از پیش‌داده‌شده، مسلم می‌انگارد. از این رو، تحلیل پدیدارشناختی استعلایی هوسرل بیان می‌دارد که رویکرد طبیعی، علیرغم حضور همه‌جانبه‌اش در زندگی روزمره، امری اولیه و بنیادی نیست. بلکه در واقع در نسبت با نگرش مطلق استعلایی، امری نسبی محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها