غرب شناسی بنیادی

پدیدارشناسی استعلایی هوسرل چونان راه برون شد از بحران علوم اروپایی

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای فلسفه محض، دانشکدۀ الهیات، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

2 دانشیار گروه فلسفه، دانشکدۀ الهیات، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

10.30465/os.2026.51469.2037
چکیده
پژوهش حاضر پیرامون بحرانی در اندیشه، علم و فرهنگ غربی است که در واکنش به آن جنبش‌ها، مکتب‌ها و متفکران برجسته‌ای ظهوریافته‌اند. هوسرل از جملۀ فیلسوفانی است که ایدۀ دانش پدیدارشناسی را به‌منظور راه برون‌شد از بحران علوم اروپایی مطرح کرده است. وی روان‌شناسی‌گرایی را بسان کانون این بحران تشخیص می-دهد و معتقدست که این موقف به فروپاشی بنیان‌های مطلق فلسفه و علوم می‌انجامد. هوسرل در تحلیل‌های خویش ریشۀ این موقف را در طبیعت‌گرایی می‌یابد و از آن به عنوان بزرگ‌ترین تهدید برای فلسفه و علوم واقعی یاد می‌کند. طبیعت‌گرایی به‌جهت تفسیر نادرستی که از ماهیت آگاهی دارد، آن را به عنوان بخشی از جهان و جهان را به عنوان امری بدیهی و از پیش‌داده‌شده، مسلم می‌انگارد. از این رو، تحلیل پدیدارشناختی استعلایی هوسرل بیان می‌دارد که رویکرد طبیعی، علیرغم حضور همه‌جانبه‌اش در زندگی روزمره، امری اولیه و بنیادی نیست. بلکه در واقع در نسبت با نگرش مطلق استعلایی، امری نسبی محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها


-         اسپیگلبرگ، هربرت (1392). جنبش پدیدارشناسی درآمدی تاریخی، ترجمه: مسعود علیا. جلد اول، تهران: مینوی خرد.
-         جمادی، سیاوش (1395). زمینه و زمانۀ پدیدارشناسی: جستاری در زندگی و اندیشه­های هوسرل و هایدگر. تهران: ققنوس.
-         دارتیگ، آندره (1396). پدیدار­شناسی چیست؟، ترجمه: محمود نوالی. تهران: سمت.
-         راسل، متیسون (1398). هوسرل (راهنمای سرگشتگان). ترجمۀ مجید مرادی سه ده. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
-         رشیدیان، عبدالکریم (1391). هوسرل در متن و آثارش. تهران: نشر نی.
-         طاهری، علی فتح و جاپانی، محسن(1400). بررسی تطبیقی فلسفۀ استعلایی کانت و پدیدارشناسی استعلایی هوسرل. نشریۀ علمی متافیزیک، 13(32)، 73-59
-         وودراف اسمیت، دیوید (1394). هوسرل، ترجمه: سیدمحمدتقی شاکری. تهران: انتشارات حکمت.
-         هوسرل، ادموند (1388). بحران علوم اروپایی و پدیدارشناسی استعلایی، ترجمه: غلامعباس جمالی. تهران: گام نو.
-         هوسرل، ادموند (1389). فلسفۀ به مثابۀ علم متقن، ترجمه: بهنام آقایی و سیاوش مسلمی. تهران: نشر مرکز.
-         هوسرل، ادموند (1390). تأملات دکارتی: مقدمه ای بر پدیده­شناسی، ترجمۀ عبدالکریم رشیدیان. تهران: نشر نی.
-         هوسرل، ادموند (1401 الف). پژوهش های منطقی جلد اول پیش گفتارهایی بر منطق محض. ترجمه: طالب جابری. تهران: نشر نی.
-         هوسرل، ادموند (1401ب). ایدۀ پدیدارشناسی، ترجمه: طالب جابری. تهران: ققنوس.
-         Moran, Dermot. (2000). Introduction to Phenomenology. Routledge.
-         Husserl, Edmund. (1969). Formal and Transcendental Logic, trans. Dorion Cairns, Martinus Nijhoff.
-         Husserl, Edmund. (1970).The crisis of European and Transcendental Phenomenology, trans. David Carr, Evanston. IL: Northwestern University Press.
-         Husserl, Edmund. (1982). Ideas pertaining to a pure phenomenology and to a phenomenological philosophy: General Introduction to a Pure Phenomenology (First book), trans. F. Kersten, Kluwer.
-         Husserl, Edmund. (1989). Ideas pertaining to a pure phenomenology and to a phenomenological philosophy: (second book), trans. R. Rojcewiczmand A. Schuwer, Kluwer.
Smith, Barry, Woodruff Smith, David. (2005).The Cambridge Companion to Husserl. Cambridge University Press.